कोशी प्रदेशमा लम्पी स्किनको पुनः प्रकोप: खोप अभाव र सरकारी लापरबाहीले ६३७ पशुचौपायाको मृत्यु

कोशी प्रदेशमा तीन वर्षपछि फेरि लम्पी स्किन रोगको प्रकोप देखा परेको छ। कोशी प्रदेश पशुपन्छी तथा मत्स्य विकास निर्देशनालयका अनुसार हालसम्म २२,१२२ पशु प्रभावित छन् भने ६३७ वटा पशुचौपायाको मृत्यु भइसकेको छ। सबैभन्दा बढी प्रभावित जिल्ला झापा हो, जहाँ ४१० पशु मरेका छन् र १४,६९२ बिरामी छन्। मोरङ, इलाम र सुनसरी पनि बढी प्रभावित छन्। संखुवासभा, ओखलढुंगा र सोलुखुम्बुमा हालसम्म रोग देखिएको छैन। २०७९ फागुनदेखि ०८० साउनसम्मको प्रकोपमा ९,४२१ पशु मरेका थिए। त्यसपछि २०८०/८१ मा संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारहरूले खोप अभियान चलाएपछि समस्या थामिएको थियो। तर, यसवर्ष नियमित खोप कार्यक्रम नहुनु, रोगलाई राष्ट्रिय खोप कार्यक्रममा नसमेटिनु र खोप अभावले पुनः प्रकोप देखिएको विज्ञहरूको भनाइ छ। वरिष्ठ पशु विकास अधिकृत डा. गंगाराम यादवका अनुसार कम्तीमा ८–१० लाख डोज खोप आवश्यक भए पनि मात्र ४ लाख डोज उपलब्ध भएको छ। सरकार २४ रुपैयाँ प्रतिडोजमा खोप खरिद गर्छ, तर किसानले बजारमा ५०–६५ रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्छ। प्राविधिक शुल्कसहित प्रति पशु ३००–५०० रुपैयाँ खर्च पर्न सक्छ।

रोग लागिसकेपछि खोप प्रभावकारी नहुने भएकाले रोकथामका लागि फागुन–चैतमै खोप लगाउन विज्ञहरूको सुझाव छ। गोठ सफा राख्ने, नयाँ पशु क्वारेन्टाइनमा राख्ने, झिँगा-लामखुट्टेको नियन्त्रण जस्ता उपाय अपनाउन भनिएको छ।

दीर्घकालीन समाधानका लागि रोगलाई राष्ट्रिय खोप कार्यक्रममा समावेश गरी देशव्यापी खोप अभियान सञ्चालन गर्नु अपरिहार्य भएको डा. यादवले बताए।